Najkrócej: dzień oddania krwi i dzień następny
Pracownik oddający krew ma prawo do płatnego zwolnienia od pracy w dniu donacji oraz w dniu następnym. Pracodawca powinien usprawiedliwić nieobecność na podstawie zaświadczenia wydanego przez właściwe centrum krwiodawstwa.
To nie są dwa dni do wykorzystania w dowolnym terminie. Uprawnienie jest związane z konkretną donacją i obejmuje ściśle określone dni.
„Dwa dni wolne” oznaczają dzień oddania krwi i dzień bezpośrednio po nim. Pracownik nie może zachować drugiego dnia na później ani zamienić go na dowolny termin.
Komu przysługuje zwolnienie od pracy?
Prawo do zwolnienia dotyczy pracownika będącego krwiodawcą, czyli osoby pozostającej w stosunku pracy. Ustawa o publicznej służbie krwi przyznaje krwiodawcy między innymi zwolnienie od pracy w dniu oddania krwi i w dniu następnym oraz zwolnienie na czas okresowych badań lekarskich związanych z krwiodawstwem, jeżeli nie można ich wykonać poza godzinami pracy.
Pracownik powinien, o ile jest to możliwe, uprzedzić pracodawcę o planowanej donacji. Pozwala to zorganizować zastępstwo i prawidłowo oznaczyć nieobecność w ewidencji czasu pracy.
Które dokładnie dni są wolne?
Pierwszym dniem jest dzień oddania krwi. Drugim jest dzień kalendarzowy następujący bezpośrednio po donacji. Nie ma znaczenia, czy pracownik wolałby wykorzystać go później.
Jeżeli krew została oddana w piątek, drugim dniem jest sobota. Gdy pracownik zgodnie z harmonogramem nie miał wtedy pracować, przepisy nie przewidują przeniesienia zwolnienia na poniedziałek.
Ostatecznie zakres usprawiedliwionej nieobecności powinien odpowiadać zaświadczeniu wystawionemu przez centrum krwiodawstwa i rozkładowi czasu pracy konkretnej osoby.
Jak udokumentować nieobecność?
Podstawą rozliczenia jest zaświadczenie potwierdzające oddanie krwi. Dokument może wydać:
- regionalne centrum krwiodawstwa i krwiolecznictwa,
- Wojskowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa,
- Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa MSWiA.
Zaświadczenie warto przekazać do kadr możliwie szybko. Powinno ono trafić do dokumentacji związanej z ewidencją czasu pracy i usprawiedliwianiem nieobecności.
Co, jeśli do oddania krwi nie doszło?
Jeżeli pracownik zgłosił się do centrum, ale nie został zakwalifikowany do donacji, o sposobie usprawiedliwienia nieobecności decyduje treść otrzymanego dokumentu. Nie należy automatycznie zakładać prawa do dwóch pełnych dni. Kadry powinny rozliczyć wyłącznie czas potwierdzony przez placówkę.
Czy pracownik zachowuje wynagrodzenie?
Tak. Za czas zwolnienia związanego z oddaniem krwi pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Nieobecność nie jest urlopem wypoczynkowym i nie powinna pomniejszać puli urlopu.
Wynagrodzenie za ten czas ustala się według zasad stosowanych do obliczania wynagrodzenia za zwolnienia od pracy. Przy zmiennych składnikach płacowych warto sprawdzić sposób ich włączenia do podstawy zgodnie z obowiązującymi przepisami płacowymi i regulaminem firmy.
Oddanie krwi podczas urlopu albo dnia wolnego
Oddanie krwi nie przerywa automatycznie urlopu wypoczynkowego. Jeżeli pracownik odda krew podczas zaplanowanego urlopu, nie nabywa z tego powodu prawa do przesunięcia urlopu ani do odebrania dwóch dni w późniejszym terminie.
Podobnie jest wtedy, gdy dzień następujący po donacji jest dla pracownika dniem wolnym zgodnie z harmonogramem. Zwolnienie nie tworzy dodatkowego dnia do odbioru.
Umowa zlecenie, umowa o dzieło i B2B
Ustawowe płatne zwolnienie od pracy odnosi się do pracowników. Osoba wykonująca zadania na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło albo kontraktu B2B nie korzysta automatycznie z identycznego uprawnienia.
W takich relacjach możliwość przerwy i zasady rozliczenia wynagrodzenia zależą od umowy oraz ustaleń stron. Warto zapisać je wprost, szczególnie gdy współpraca wymaga stałej dostępności w określonych dniach.
Checklista dla pracodawcy i kadr
- przyjmij informację o planowanym oddaniu krwi,
- po donacji odbierz zaświadczenie z centrum krwiodawstwa,
- sprawdź datę donacji i okres wskazany w dokumencie,
- oznacz nieobecność jako usprawiedliwioną i płatną,
- nie pomniejszaj puli urlopu wypoczynkowego,
- prawidłowo oblicz wynagrodzenie za czas zwolnienia,
- zachowaj dokument w aktach dotyczących czasu pracy,
- nie przenoś niewykorzystanego dnia na inny termin.
Najczęstsze pytania
Czy krwiodawca ma dwa dodatkowe dni urlopu?
Nie jest to urlop wypoczynkowy. To odrębne, płatne zwolnienie od pracy obejmujące dzień oddania krwi oraz dzień następny.
Czy pracodawca może odmówić zwolnienia?
Jeżeli pracownik spełnia warunki i przedstawia właściwe zaświadczenie, zwolnienie wynika z przepisów. Pracownik powinien jednak w miarę możliwości wcześniej poinformować pracodawcę o planowanej nieobecności.
Czy drugi dzień można wykorzystać później?
Nie. Drugim dniem jest dzień następujący bezpośrednio po oddaniu krwi. Nie można go gromadzić ani odbierać w innym terminie.
Czy oddanie krwi w czasie urlopu przerywa urlop?
Nie. Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że oddanie krwi nie jest przesłanką automatycznie przerywającą urlop wypoczynkowy.
Czy zleceniobiorca ma prawo do płatnych dwóch dni wolnych?
Nie na podstawie przepisów pracowniczych. W przypadku umów cywilnoprawnych i B2B decydują postanowienia umowy oraz uzgodnienia stron.
Podsumowanie
Pracownik oddający krew ma prawo do płatnego zwolnienia w dniu donacji i w dniu następnym. Dla kadr kluczowe są trzy rzeczy: właściwe zaświadczenie, poprawne oznaczenie usprawiedliwionej nieobecności oraz zachowanie prawa do wynagrodzenia.
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu tego uprawnienia jak dwóch dowolnych dni urlopu. Przepisy wiążą je z konkretną donacją, dlatego nie można ich przesuwać ani odbierać później.
Czytaj dalej
Jeżeli odpowiadasz za zatrudnienie i dokumentację pracowniczą, sprawdź również te materiały.